W wielu polskich rodzinach dochodzi do sytuacji, w których po rozstaniu związek się kończy… ale przemoc trwa dalej. Mimo że formalnie partnerzy już razem nie mieszkają, ojciec dziecka nadal wywiera wpływ na matkę i dzieci – czy to poprzez nękanie, groźby, ignorowanie, czy kompletny brak kontaktu. W takich przypadkach warto znać swoje prawa i wiedzieć, jak prawnie zabezpieczyć siebie i dzieci.
Ojciec zniknął z życia dzieci – co zrobić? Alimenty, ograniczenie władzy, ustalenie miejsca pobytu dziecka
Poniżej przedstawiamy rzeczywistą historię klientki (z zachowaniem anonimowości, imiona zostały zmienione), która pokazuje, co zrobić, gdy ojciec znika z życia dzieci, nie łoży na nie i nie bierze udziału w ich wychowaniu. Jeśli potrzebujesz pomocy w sprawie rozwodowej, zachęcam do umówienia na konsultację w kancelarii w Warszawie lub online.
Historia Marioli z Warszawy
Mariola to samotna matka dwóch córek: Hani (5 lat) i Oliwki (3 lata). Od dwóch lat sama wychowuje dzieci. Ojciec dziewczynek, Włodek, odszedł z ich życia, nie płacąc alimentów, nie dzwoniąc, nie odwiedzając dzieci, nie interesując się ich zdrowiem, nauką czy codziennym funkcjonowaniem.
Na początku ich związku Włodek stosował przemoc psychiczną i emocjonalną, izolując Mariolę od przyjaciół i rodziny. Szybko pojawiły się groźby, a potem również agresja słowna i ekonomiczna – ograniczanie dostępu do pieniędzy, obrażanie, umniejszanie jej kompetencji jako matki. Kiedy urodziły się dzieci, zachowanie Włodka pogorszyło się. Mariola słyszała, jak do płaczącej 4-miesięcznej córki mówi: „jesteś tak złośliwa jak twoja matka”. Potrafił zostawić Mariolę z dziećmi samą na wakacjach, by imprezować.
W pewnym momencie Mariola odważyła się zakończyć związek i zgłosiła sytuację na policję. Założono Niebieską Kartę, jednak gdy Włodek wyprowadził się, uznano, że zagrożenie ustało. W rzeczywistości nie ustało – przeniosło się na dzieci. Po kontakcie z ojcem dzieci wracały zalęknione, agresywne lub apatyczne. Jedna z córek powiedziała nawet: „tata bił nas w pupę, ale potem mówił, że to żart”.
Włodek od miesięcy nie kontaktuje się z córkami, nie dzwoni, nie odwiedza, nie płaci alimentów. Od czasu do czasu wysyła SMS o treści „jak się mają moje kochane córeczki”, co Mariola odbiera jako manipulację.
Co powinna zrobić matka w takiej sytuacji?
Mariola, podobnie jak wiele kobiet w Polsce, została sama z dziećmi i musi nie tylko je wychowywać, ale też chronić przed dalszą przemocą i ustawić jasne granice prawne. Oto krok po kroku, co należy zrobić w podobnej sytuacji:
1. Wnieść sprawę o alimenty z wnioskiem o zabezpieczenie
Jeśli ojciec nie łoży na dzieci, należy złożyć pozew o alimenty. Warto od razu:
wskazać rzeczywiste koszty utrzymania dzieci (minimum 2000–3000 zł miesięcznie),
dołączyć tabelę wydatków i rachunki,
wnieść o zabezpieczenie alimentów na czas trwania postępowania,
żądać zasądzenia alimentów z datą wsteczną – od dnia złożenia pozwu.
Uwaga: Jeżeli przez długi czas ojciec nie płacił nic, a nie było wniosku o zabezpieczenie – można domagać się alimentów wstecz. Pozew o alimenty na dziecko – analiza
2. Ustalić miejsce zamieszkania dzieci przy matce
W sytuacji, gdy dzieci mieszkają na stałe z matką, warto złożyć do sądu wniosek o formalne ustalenie miejsca zamieszkania dzieci przy niej. To nie tylko zabezpieczenie prawne, ale też:
ułatwia sprawy urzędowe (np. 800+),
wzmacnia pozycję matki jako jedynego opiekuna faktycznego,
stanowi podstawę do kolejnych wniosków (np. o ograniczenie władzy rodzicielskiej).
3. Złożyć wniosek o ograniczenie władzy rodzicielskiej ojcu
Jeżeli ojciec:
nie interesuje się dziećmi,
nie podejmuje żadnych decyzji,
nie współpracuje z matką w sprawach dzieci,
— to są podstawy, by wnieść o ograniczenie jego władzy rodzicielskiej do prawa do informacji o dzieciach. Ograniczenie władzy rodzicielskiej W praktyce oznacza to, że:
nie będzie mógł decydować o leczeniu, szkole, wyjazdach,
nie będzie musiał wyrażać zgody na paszport czy terapię,
zachowa jedynie prawo do dowiadywania się, np. o stanie zdrowia dzieci.
4. Uregulowanie kontaktów
Jeśli tego nie robi i nie utrzymuje kontaktu, matka nie ma obowiązku wnioskować za niego.
Zakaz kontaktów (całkowity) możliwy jest tylko wtedy, gdy:
doszło do przestępstwa na dzieciach (np. fizyczna przemoc),
sąd ma prawomocny wyrok skazujący,
istnieje poważne zagrożenie życia lub zdrowia dziecka.
W pozostałych przypadkach sąd raczej nie zakazuje kontaktów, ale może je zawiesić lub ograniczyć – np. po badaniu OZSS.
5. Zebrać i zabezpieczyć dowody przemocy
Mariola – i każda inna kobieta w podobnej sytuacji – powinna:
zebrać dokumentację z terapii, ośrodka interwencji kryzysowej,
zabezpieczyć SMS-y, nagrania, e-maile, screeny,
spisać zachowania dzieci po kontaktach z ojcem (daty, reakcje emocjonalne, słowa),
poprosić byłą żonę byłego partnera o świadectwo lub zeznania w sprawie.
Więcej informacji znajdziesz w Ebooku dotyczącym walki o dziecko z trudnym partnerem – Ebook Narcystyczny ojciec w sądzie.
Co zrobić, gdy ojciec porzuca dzieci?
W sytuacji, gdy ojciec dzieci:
znika z ich życia,
nie płaci alimentów,
nie interesuje się zdrowiem i rozwojem dzieci,
wcześniej stosował przemoc,
matka ma prawo – i obowiązek – zareagować stanowczo. Chodzi o dobro dzieci, ich bezpieczeństwo i stabilność.
Mariola, jak wiele innych kobiet, potrzebowała czasu, żeby odzyskać siły. Ale gdy to się udało – zrobiła najważniejsze: postawiła granice.
Co Ty możesz zrobić w podobnej sytuacji?
- Złóż pozew o alimenty – z żądaniem zabezpieczenia i wyrównania.
- Wnieś o ustalenie miejsca zamieszkania dzieci przy Tobie.
- Złóż wniosek o ograniczenie władzy ojca – do prawa do informacji.
- Nie inicjuj kontaktów – to nie Twój obowiązek.
- Zabezpiecz dowody przemocy i zaniedbań.
Jeśli jesteś w podobnej sytuacji – nie jesteś sama. Skorzystaj z pomocy prawnej, ośrodków wsparcia, psychologów. I przede wszystkim: chroń siebie i swoje dzieci.
Najczęściej zadawane pytania, gdy ojciec dzieci zniknął:
1. Ojciec zniknął z życia dziecka – co zrobić?
Jeśli ojciec nie kontaktuje się z dzieckiem, nie płaci alimentów i nie interesuje się jego losem, należy złożyć pozew o alimenty oraz wniosek o ograniczenie władzy rodzicielskiej. To zabezpieczy prawnie dziecko i ustabilizuje sytuację matki.
2. Czy można odebrać ojcu prawa rodzicielskie, jeśli nie utrzymuje kontaktu z dzieckiem?
W przypadku braku zaangażowania ojca można wystąpić o ograniczenie władzy rodzicielskiej do prawa do informacji o dziecku. Całkowite pozbawienie władzy jest możliwe, gdy ojciec zagraża dobru dziecka.
3. Jak uzyskać alimenty, jeśli ojciec porzucił dziecko?
Należy złożyć pozew o alimenty z wnioskiem o zabezpieczenie na czas trwania postępowania. Alimenty mogą być zasądzone z datą wsteczną, od dnia złożenia pozwu – nawet jeśli ojciec nie pracuje.
4. Czy muszę umożliwiać kontakt dziecka z ojcem, który zniknął z jego życia?
Nie masz obowiązku inicjować kontaktów z ojcem. Jeśli on sam nie występuje o kontakty, nie musisz go w tym wyręczać ani zmuszać dziecka do relacji.
5. Co daje ustalenie miejsca zamieszkania dziecka przy matce?
Ustalenie miejsca pobytu dziecka przy matce to kluczowy krok – wzmacnia Twoją pozycję prawną, ułatwia sprawy urzędowe (np. 800+) i pozwala działać dalej, np. w sprawie władzy rodzicielskiej lub kontaktów.
