Rozdzielność majątkowa oznacza, że każdy z małżonków zachowuje pełną autonomię w zakresie swojego majątku. A jak liczy się wartość przedmiotu sporu?

Rozdzielność majątkowa i wartość przedmiotu sporu

Rozdzielność majątkowa to jeden z możliwych typów ustroju majątkowego, regulującego stosunki finansowe między małżonkami. Choć powszechnie kojarzona jest z ochroną majątku w przypadku rozwodu, ma też znaczenie w trakcie trwania małżeństwa. Trzeba pamiętać, że sprawa rozwodowa może trwać długo, a Wy cały czas pozostajecie we wspólności majątkowej. Warto wtedy dokonać rozdzielności. Masz pytania lub wątpliwości? Umów się klikając dostępny termin i godzinę w kalendarzu!

Rozdzielność majątkowa – jak uzyskać?

Rozdzielność majątkowa może zostać wprowadzona zarówno na mocy umowy między małżonkami, jak i przez orzeczenie sądu. Oznacza, że każdy z małżonków zarządza swoim majątkiem niezależnie.

Umowa małżeńska

Najbardziej popularnym sposobem ustanowienia rozdzielności majątkowej jest zawarcie umowy małżeńskiej. Musi ona być sporządzona w formie aktu notarialnego, co zapewnia jej prawną moc. Umowa taka może być zawarta przed ślubem lub w trakcie trwania małżeństwa. Zawiera zwykle szczegółowe postanowienia dotyczące zarządzania majątkiem osobistym każdego z małżonków oraz sposób postępowania z majątkiem w przypadku rozwodu czy śmierci jednego z małżonków.

Orzeczenie sądu

Rozdzielność majątkowa może być również ustanowiona przez orzeczenie sądu. Taka sytuacja ma miejsce przeważnie w przypadku, gdy jeden z małżonków nie dopełnia swoich obowiązków finansowych lub naraża wspólny majątek na straty, na przykład poprzez hazard, zakupoholizm lub inne ryzykowne inwestycje. Drugi małżonek może wtedy zwrócić się do sądu z wnioskiem o orzeczenie rozdzielności majątkowej w celu ochrony swojego interesu ekonomicznego.

Rozdzielność majątkowa – Przykłady z życia

1. Rozdzielność przed ślubem: Anna i Jakub, planując ślub, decydują się na umowę małżeńską u notariusza. Chcą zachować swoje obecne i przyszłe majątki jako oddzielne, co pozwala im na swobodne zarządzanie osobistymi inwestycjami i przedsiębiorstwami.
2. Rozdzielność w trakcie małżeństwa: Małżeństwo Karoliny i Marcina zaczyna przeżywać trudności finansowe z powodu długów hazardowych Marcina. Karolina wnioskuje do sądu o orzeczenie rozdzielności majątkowej, aby zabezpieczyć swoje oszczędności i nieruchomości przed możliwymi roszczeniami wierzycieli Marcina.

Jak liczyć wartość przedmiotu sporu?

Wartość przedmiotu sporu określa się na podstawie aktualnej wartości spornego przedmiotu lub sumy roszczenia. Na przykład, jeśli roszczenie dotyczy zwrotu kwoty 50 000 zł, tyle wynosi wartość przedmiotu sporu. W przypadku przedmiotów, takich jak nieruchomości, wartość ta będzie równa ich wartości rynkowej.

W kwestii ustalania rozdzielności majątkowej, kluczowa jest wartość majątku zgromadzonego wspólnie przez małżonków w trakcie trwania małżeństwa. Obejmuje to wszystkie dobra nabyte w trakcie trwania małżeństwa. Do wspólnego majątku zalicza się zarówno wynagrodzenia za pracę, jak i dochody z innych źródeł zarobkowych każdego z małżonków, przychody uzyskane z majątku wspólnego, a także z majątku osobistego poszczególnych osób, na przykład z wynajmu nieruchomości należącej do jednego z małżonków czy z kont emerytalnych.

Przy obliczaniu wartości przedmiotu sporu należy je zsumować. Podane kwoty nie muszą być dokładne – wystarczy, że będą one szacunkowe. Więcej informacji znajdziesz w mojej książce Ebook Podział majątku okiem Adwokata.

Case study z Warszawy

Barbara i Paweł poznali się podczas studiów na warszawskiej uczelni. Ona – ambitna analityczka finansowa, on – przedsiębiorca prowadzący własną działalność w branży budowlanej. Po ślubie zamieszkali w mieszkaniu kupionym na kredyt, który oboje spłacali z bieżących dochodów. Przez kilka lat wspólne życie układało się stabilnie, a majątek rósł: kupili samochód, Barbara zgromadziła oszczędności, a Paweł zainwestował w drogie narzędzia do firmy.

Z czasem jednak różnice w podejściu do pieniędzy zaczęły się pogłębiać. Paweł coraz częściej inwestował środki w ryzykowne projekty, brał kredyty bez konsultacji z żoną i unikał rozmów o finansach. Gdy sytuacja się zaostrzyła, Barbara postanowiła chronić siebie i wniosła do sądu rejonowego w Warszawie wniosek o ustanowienie rozdzielności majątkowej. Sąd przychylił się do jej żądania i z dniem 1 sierpnia 2023 roku wspólność majątkowa małżeńska została formalnie zniesiona.

Podział majątku po rozwodzie – wyliczenia wartości przedmiotu sporu

Rok później Barbara zdecydowała się na rozwód. Chociaż rozdzielność obowiązywała już od wielu miesięcy, przedmiotem sporu pozostał cały majątek zgromadzony do czasu jej ustanowienia. Z pomocą pełnomocnika przygotowała wniosek o podział majątku wspólnego i musiała określić wartość przedmiotu sporu – czyli wartość całego majątku, który podlegał podziałowi.

W ich przypadku były to trzy główne składniki: mieszkanie na warszawskim Żoliborzu o wartości rynkowej 600 000 zł, samochód osobowy szacowany na 80 000 zł oraz wspólne oszczędności w wysokości 50 000 zł. Łączna wartość majątku wspólnego wyniosła więc 730 000 zł – i taka właśnie kwota została wskazana w treści wniosku jako wartość przedmiotu sporu.

Sprawa była o tyle nietypowa, że po ustanowieniu rozdzielności majątkowej Barbara nadal sama spłacała raty kredytu hipotecznego za wspólne mieszkanie. W związku z tym sąd musiał rozpatrzyć również jej żądanie zwrotu połowy spłat poniesionych z majątku osobistego już po zniesieniu wspólności.

Podczas rozprawy pojawiły się też wątpliwości co do faktycznego wkładu Pawła w gromadzenie majątku. Okazało się, że od kilku lat notował straty w firmie, a większość pieniędzy wnoszonych do wspólnego gospodarstwa domowego pochodziła z pensji Barbary. Te okoliczności wpłynęły na ostateczny sposób podziału i argumentację przed sądem – zarówno w zakresie proporcji, jak i przyznania konkretnych składników majątku jednej ze stron.

Najczęściej zadawane pytania dotyczące rozdzielności majątkowej i wartości przedmiotu sporu:

1. Czym jest rozdzielność majątkowa i kiedy warto ją ustanowić?

Rozdzielność majątkowa to ustrój, w którym każdy z małżonków zachowuje niezależność w zarządzaniu swoim majątkiem. Warto ją ustanowić, gdy jedno z małżonków podejmuje ryzykowne decyzje finansowe lub w sytuacji przygotowań do rozwodu.

2. Jak ustanowić rozdzielność majątkową – umowa czy sąd?

Rozdzielność można wprowadzić poprzez umowę notarialną lub w drodze orzeczenia sądu. Umowa wymaga zgody obu stron, natomiast sąd może ją orzec na wniosek jednego z małżonków, jeśli istnieją ważne przesłanki.

3. Czy rozdzielność majątkowa chroni przed długami współmałżonka?

Tak, po ustanowieniu rozdzielności majątkowej, długi zaciągnięte przez jednego małżonka nie obciążają drugiego – dotyczy to jednak tylko zobowiązań powstałych po zniesieniu wspólności.

4. Jak obliczyć wartość przedmiotu sporu przy podziale majątku?

Wartość przedmiotu sporu to suma wartości składników majątku wspólnego – np. nieruchomości, pojazdów, oszczędności. Wskazuje się wartość rynkową według stanu i cen na dzień złożenia wniosku.

5. Czy rozdzielność majątkowa wpływa na podział majątku przy rozwodzie?

Tak. Majątek nabyty przed rozdzielnością podlega podziałowi, natomiast to, co zostało zgromadzone po jej ustanowieniu, należy wyłącznie do danego małżonka i nie wchodzi do wspólności.

6. Czy muszę znać dokładną wartość majątku we wniosku o podział?

Nie. Wystarczy szacunkowa wartość, ale powinna być realna i uzasadniona – sąd może ją zweryfikować, a w razie sporu powołać biegłego rzeczoznawcę.